Mevduat Faizi Nasıl Hesaplanır? Brüt, Net Getiri ve Vade Seçimi
HesapYeri · Yayın:
Bankaların ilan ettiği mevduat faizi yıllık brüt bir orandır; hesabınıza geçen tutar ise vadeye göre orantılanmış ve vergisi kesilmiş net faizdir. Bu fark, özellikle farklı vadeleri ve bankaları karşılaştırırken yanlış karar vermeye yol açabilir. Bu rehberde mevduat faizinin nasıl hesaplandığını, stopajın etkisini ve vade seçiminde dikkat edilecek noktaları örneklerle anlatıyoruz.
Gün esaslı faiz formülü
Türk lirası vadeli mevduatta faiz basit faiz yöntemiyle, vade gün sayısına göre hesaplanır:
- Brüt faiz = Anapara × Yıllık faiz oranı × Vade günü / 365
- Stopaj = Brüt faiz × Stopaj oranı
- Net faiz = Brüt faiz − Stopaj
500.000 TL, yıllık %40 brüt faiz, 32 gün vade: Brüt faiz 500.000 × 0,40 × 32 / 365 ≈ 17.534,25 TL. Stopaj oranı örnek olarak %15 alınırsa kesinti ≈ 2.630,14 TL, net faiz ≈ 14.904,11 TL olur.
Formülde dikkat edilecek nokta, yıllık oranın vade gün sayısıyla orantılanmasıdır. 32 günlük vadede %40'lık oran, dönem için yaklaşık %3,5'lik bir getiri anlamına gelir; %40'lık bir artış değil.
Stopaj nedir, oranı neye göre değişir?
Stopaj, faiz gelirinin vergisinin banka tarafından kaynakta kesilmesidir. Kesilen vergi nihai vergidir; bireysel mevduat sahibinin ayrıca beyanname vermesi gerekmez. Stopaj oranı vadeye ve ürün türüne göre farklılaştırılabilir ve Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilir. Bu yüzden hesaplama yaparken bankanızın ödeme ekranında veya hesap cüzdanında yazan güncel oranı kullanın. Sitemizdeki araçlarda stopaj oranını kendiniz girersiniz; örneklerde kullanılan %15 yalnızca hesabı göstermek içindir.
Kısa vadeyi yenilemenin etkisi
Bir vade sona erdiğinde anapara ve net faiz birlikte yeni vadeye bağlanırsa, faizin de faiz kazanmaya başlaması bileşik bir etki yaratır. Aynı yıllık oranla kısa vadeler art arda yenilendiğinde yıl sonundaki getiri, tek seferlik bir yıllık vadeden daha yüksek olur.
- %40 brüt oran ve %15 stopajla 32 günlük vade bir yıl boyunca yenilenirse yıllık net getiri yaklaşık %39,8 olur.
- Aynı stopajla tek seferde 1 yıllık vadeye %38 oranla bağlanan paranın net getirisi %32,3'tür.
Bu hesap, oranların yıl boyunca sabit kaldığı varsayımına dayanır. Gerçekte kısa vadeli oranlar her yenilemede değişebilir. Faiz indirimlerinin beklendiği dönemde uzun vade, getiriyi bugünkü orana sabitlediği için avantajlı olabilir; faizlerin yükseleceği beklenen dönemde ise kısa vade esneklik sağlar. Bileşik etkiyi farklı oranlarla denemek için bileşik faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Teklifleri karşılaştırırken
- Aynı vade ve tutarı karşılaştırın: Bankalar oranı tutara ve vadeye göre kademelendirir. 32 günlük teklif ile 92 günlük teklif doğrudan karşılaştırılmaz.
- Hoş geldin oranlarına dikkat: Yeni müşteri veya yeni para için verilen yüksek oranlar genellikle yalnızca ilk vade için geçerlidir; yenilemede standart orana dönülür.
- Vade bozma koşulu: Vade dolmadan para çekildiğinde faiz çoğunlukla hiç ödenmez veya çok düşük orandan ödenir. Acil ihtiyaç olasılığı olan tutarı vadeye bağlamayın.
- Net getiriye bakın: Karar verirken brüt oranı değil, stopaj sonrası net faizi esas alın. Mevduat karşılaştırma aracı iki teklifi net getiri üzerinden yan yana koyar.
- Mevduat sigortası: Gerçek kişilerin bankalardaki mevduatı, her bankada belirli bir tutara kadar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesindedir. Güncel sınırı TMSF'nin sitesinden kontrol edin.
Vadesiz ve günlük getirili hesaplar
Bazı bankalar vadesiz hesapta belirli bir tutarın üzerine günlük faiz işleten ürünler sunar. Bu hesaplarda para istendiği an çekilebilir, ancak oran genellikle vadeli mevduattan düşüktür ve banka tarafından haber verilmeden değiştirilebilir. Acil durum fonu gibi her an erişilmesi gereken birikimler için uygun olabilirler. Karşılaştırma yaparken günlük faizin hangi tutarın üzerine, hangi oranla ve stopaj sonrası ne kadar işlediğini sorun; aynı formül burada da 1 günlük vade için geçerlidir.
Faiz getirisi ve enflasyon
Mevduat getirisi nominaldir; aynı dönemde fiyatlar ne kadar arttıysa getirinin o kadarı yalnızca satın alma gücünü korumaya yarar. Net faiz oranı enflasyonun altında kalıyorsa, hesaptaki TL tutar artsa da reel olarak kayıp vardır. Bu karşılaştırmanın nasıl yapılacağını Enflasyon ve Reel Getiri rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Sık sorulan sorular
- Faiz hafta sonu ve tatil günlerinde de işler mi? Evet. Vade gün sayısı takvim günüyle hesaplanır; vade tatil gününe denk gelirse genellikle ilk iş gününe kaydırılır.
- Vade sonunda para otomatik yenilenir mi? Hesap açılışında seçtiğiniz talimata bağlıdır. Otomatik yenilemede o günkü standart oran uygulanır; kampanya oranı devam etmeyebilir.
- Faiz geliri için beyanname verilir mi? Bireysel TL mevduat faizinde stopaj nihai vergi olduğu için ayrıca beyan gerekmez.
Kendi tutarınız ve vadenizle hesap yapmak için mevduat faizi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Faizin yalnız anapara üzerinden işlediği durumlar için basit faiz hesaplama aracı da aynı formülü gösterir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel finansal, hukuki veya vergi danışmanlığı yerine geçmez. Hata veya güncel olmayan bir bilgi görürseniz İletişim sayfasından bildirebilirsiniz.
Bu rehberle ilgili araçlar
Diğer rehberler
- Yüzde Hesaplama Rehberi: En Sık Karıştırılan 6 Durum
- Kredi Taksiti Nasıl Hesaplanır? Formül, Ödeme Planı ve Vergiler
- Enflasyon ve Reel Getiri: Paranız Gerçekte Ne Kadar Kazandı?
- Ev Alırken Toplam Maliyet: Fiyatın Dışında Ödenen Kalemler
- Aylık Bütçe Nasıl Yapılır? Adım Adım Uygulanabilir Yöntem
- Kredi Kartı Borcu: Asgari Ödeme, Faiz ve Yapılandırma
- Brüt Maaştan Net Maaşa: Bordrodaki Kesintiler Tek Tek
- Kıdem ve İhbar Tazminatı: Kimler Alır, Nasıl Hesaplanır?
- Kâr Marjı ve Fiyatlandırma: Marj ile Maliyet Üstü Kâr Farkı
- Kira Artışı ve Kira Geliri Vergisi: Kiracı ve Ev Sahibi İçin Rehber
- Peşin mi Alınmalı, Taksitle mi? Vade Farkını Doğru Hesaplamak