REHBER

Aylık Bütçe Nasıl Yapılır? Adım Adım Uygulanabilir Yöntem

HesapYeri · Yayın: 25 Ekim 2026

Bütçe yapmanın amacı her kuruşu kaydetmek değil, gelirin nereye gittiğini görüp önceliklere göre yönlendirmektir. Fiyatların hızlı değiştiği dönemlerde bir kez hazırlanıp unutulan bütçe kısa sürede gerçeklikten kopar. Bu rehberde birkaç ayda alışkanlığa dönüşebilecek, sade bir yöntemi adım adım anlatıyoruz.

1. Gerçek net geliri belirleyin

Bütçenin tabanı hesabınıza yatan net tutardır; brüt maaş değil. Düzenli olmayan gelirleri (prim, ikramiye, serbest çalışma) ayrı yazın ve aylık bütçeye yalnızca son birkaç ayın en düşük düzeyini dahil edin. Fazlası geldiğinde birikime veya borç kapatmaya yönlendirmek, eksik geldiğinde bütçeyi bozmaktan iyidir. Brüt maaştan net tutarı tahmin etmek için brüt-net maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

2. Son iki-üç ayın harcamalarını gruplayın

Banka ve kart ekstrelerini açın ve harcamaları birkaç ana grupta toplayın: barınma (kira veya kredi, aidat), faturalar, gıda, ulaşım, borç ödemeleri, eğitim-sağlık ve diğer harcamalar. Tahmin yerine gerçek ekstre kullanmak, en çok sürpriz çıkan kalemleri (küçük ama sık harcamalar, abonelikler) görünür kılar.

3. Sabit, değişken ve düzensiz giderleri ayırın

Sabit giderler her ay yaklaşık aynıdır: kira, aidat, kredi taksiti, internet.
Değişken giderler tercihinize göre değişir: market, dışarıda yemek, giyim, eğlence.
Düzensiz giderler yılda bir-iki kez gelir ama büyüktür: araç sigortası ve motorlu taşıtlar vergisi, okul masrafları, bayram ve tatil harcamaları, cihaz yenileme.

Düzensiz giderlerin yıllık toplamını 12'ye bölüp her ay kenara ayırmak, bütçenin en çok bozulduğu ayları dengeler. Örneğin yılda toplam 36.000 TL tutan bu tür giderler için ayda 3.000 TL ayırmak yeterlidir.

4. Bir dağılım kuralı seçin: 50/30/20

Başlangıç için sık kullanılan ölçü, net gelirin yaklaşık %50'sini ihtiyaçlara, %30'unu isteklere, %20'sini birikim ve borç azaltmaya ayırmaktır. Aylık net geliri 60.000 TL olan bir hane için bu, ihtiyaçlara 30.000 TL, isteklere 18.000 TL, birikime 12.000 TL demektir.

Kural bir hedeftir, zorunluluk değildir. Kira yükünün yüksek olduğu şehirlerde ihtiyaç payı %50'yi rahatlıkla aşabilir. Bu durumda önce birikim payını küçük de olsa sabitlemek, kalan tutarı ihtiyaç ve isteklere paylaştırmak daha uygulanabilirdir.

5. Önce kendinize ödeyin

Birikimi ay sonunda artan paradan yapmaya çalışmak çoğu zaman sonuç vermez. Maaş yattığı gün birikim tutarını ayrı bir hesaba otomatik talimatla aktarmak, harcamayı kalan tutara göre ayarlamayı kolaylaştırır.

6. Acil durum fonu oluşturun

İş kaybı, sağlık veya ani bir tamir gibi durumlar için 3 ila 6 aylık zorunlu giderleri karşılayacak bir fon önerilir. Bu fonun amacı getiri değil, erişilebilirliktir; vadesiz veya kısa vadeli, kolay bozdurulabilen bir yerde tutulmalıdır. Fon tamamlanana kadar birikim payının öncelikli kullanım alanı burasıdır.

7. Hedefleri tutara ve tarihe bağlayın

“Para biriktirmek” yerine “24 ay içinde 200.000 TL” gibi ölçülebilir bir hedef koymak, aylık ne kadar ayırmanız gerektiğini netleştirir. Birikimin getirisi hesaba katılmazsa ayda yaklaşık 8.333 TL gerekir. Birikim aylık %2,5 getiri sağlarsa gereken tutar yaklaşık 6.183 TL'ye iner. Bu hesabı birikim hedefi hesaplama aracıyla kendi rakamlarınızla yapabilirsiniz.

8. Ayda bir gözden geçirin

Ay sonunda planlanan ile gerçekleşeni karşılaştırın. Sürekli aşılan bir kalem varsa ya harcamayı azaltın ya da bütçedeki payını gerçekçi bir düzeye çekin. Fiyat artışlarının yüksek olduğu dönemlerde market, fatura ve ulaşım tutarlarını üç ayda bir güncellemek bütçeyi gerçekçi tutar.

Sık yapılan hatalar

Kredi kartı taksitlerini unutmak: Önceki aylarda yapılan taksitli alışverişler bu ayın sabit gideridir.
Abonelikleri gözden kaçırmak: Kullanılmayan dijital abonelikleri ekstreden tespit edip iptal edin.
Bütçeyi aşırı sıkı kurmak: Hiç esneklik bırakmayan bütçeler kısa sürede terk edilir; küçük bir serbest harcama payı bırakın.

Gelir ve giderlerinizi bir arada görmek için aylık bütçe hesaplama aracını, düzenli birikimin zaman içindeki büyümesini görmek için aylık birikim hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel finansal, hukuki veya vergi danışmanlığı yerine geçmez. Hata veya güncel olmayan bir bilgi görürseniz İletişim sayfasından bildirebilirsiniz.