Enflasyon / Satın Alma Gücü Hesaplama
Paranızın enflasyon karşısındaki gelecekteki reel değerini ve aynı satın alma gücü için gereken tutarı hesaplayın.
Ne işe yarar?
Bugünkü paranın gelecekte ne kadar satın alma gücü kalacağını ve aynı gücü korumak için kaç TL gerekeceğini tahmin eder. Birikim hedefi belirlerken, uzun vadeli bir ödemeyi planlarken veya maaş artışının enflasyonu karşılayıp karşılamadığını kabaca görmek için kullanılır.
Nasıl hesaplanır?
Yıllık enflasyon oranı süre boyunca sabit kabul edilerek bileşik enflasyon katsayısı hesaplanır. Bugünkü nominal tutar bu katsayıyla çarpıldığında aynı satın alma gücünü gelecekte korumak için gereken tutar; katsayıya bölündüğünde gelecekteki reel satın alma gücü bulunur. Reel değer ile bugünkü tutar arasındaki fark satın alma gücü kaybını gösterir. Sonuç tahminidir ve yatırım tavsiyesi değildir.
Formül
- Enflasyon katsayısı: (1 + Yıllık oran / 100) ^ Yıl (ay girildiyse yıl = ay / 12)
- Gelecekte gereken tutar: Bugünkü tutar × Katsayı
- Gelecekteki reel değer: Bugünkü tutar / Katsayı
- Satın alma gücü kaybı: Bugünkü tutar − Reel değer
- 100.000 TL, yıllık %30, 3 yıl: Katsayı 1,30³ = 2,197. Gereken tutar 219.700 TL, reel değer 45.516,61 TL, kayıp %54,48.
- 50.000 TL, yıllık %30, 18 ay: Yıl = 1,5; katsayı ≈ 1,4822. Gereken tutar ≈ 74.111,40 TL, reel değer ≈ 33.733,00 TL, kayıp %32,53.
- Kayıp oranının toplam enflasyonla farkı: Örnek 1'de fiyatlar %119,7 artar ama satın alma gücü %54,48 azalır. Bu iki oran farklı şeyleri ölçer.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sık yapılan hata: 3 yıl %30 enflasyonu %90 saymak. Enflasyon bileşik işler; doğru toplam artış 1,30³ − 1 = %119,7'dir.
- Araç girilen oranın süre boyunca sabit kaldığını varsayar. Gerçek oranlar dönemden döneme değişir.
- Süreyi ay olarak girdiğinde yıllık oran aylara bileşik olarak bölünür; yıllık oranı 12'ye bölüp çarpmakla aynı sonuç çıkmaz.
Sık Sorulan Sorular
Enflasyon satın alma gücünü nasıl etkiler?
Fiyatlar yükseldikçe aynı para daha az mal ve hizmet alır. Reel değer bu kaybı bugünkü fiyatlarla gösterir.
Gelecekte aynı gücü korumak için gereken tutar nasıl bulunur?
Bugünkü tutar, enflasyonun bileşik etkisini gösteren katsayıyla çarpılır.
Enflasyon oranı her yıl aynı kalır mı?
Hayır. Hesap girilen oranın sabit kaldığı varsayımına dayanır; farklı senaryolar için oranı değiştirerek tekrar hesaplayabilirsin.
Hangi enflasyon oranını girmeliyim?
Geçmiş dönem için TÜİK'in yayımladığı yıllık TÜFE'yi, gelecek için kendi beklentini veya farklı senaryoları kullanabilirsin.
Maaşımın enflasyon karşısındaki durumunu nasıl görürüm?
Maaş artış oranını aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştır. Artış enflasyondan düşükse reel maaşın azalmıştır.