Oran Orantı Hesaplama
a değeri b’ye karşılık geliyorsa c değerine karşılık gelen x’i doğru ve ters orantıyla hesaplayın.
Doğru orantıda a/b = c/x; ters orantıda a × b = c × x kullanılır. Hangi ilişkinin uygun olduğunu problemin koşulları belirler.
Ne işe yarar?
Birim başına sabit oranlı miktarları veya toplam iş sabitken işçi-süre gibi ters ilişkileri hesaplayın.
Nasıl hesaplanır?
Doğru orantıda x = b × c / a olur. Ters orantıda x = a × b / c olur; c sıfırsa ters orantı hesaplanamaz.
Formül
- Doğru orantı: x = b × c / a
- Ters orantı: x = a × b / c
3 ürün 12 TL ise 5 ürün doğru orantıyla 20 TL’dir. 3 kişinin 12 saatte yaptığı iş, eşit verim varsayımıyla 5 kişi tarafından ters orantıyla 7,2 saatte tamamlanır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Doğru orantıda miktar arttığında karşılığı aynı oranla artar.
- Ters orantı ancak toplam iş veya çarpım sabitse geçerlidir; gerçek işlerde verim sabit kalmayabilir.
Hangi durumlarda kullanılır?
- Tarif, karışım veya ilaç dozu gibi miktarları yeni bir ölçeğe uyarlamak (doğru orantı).
- İşçi sayısı arttığında işin kaç günde biteceği gibi ters orantılı durumları hesaplamak.
- Harita ölçeği veya kur dönüşümü gibi sabit oranlı hesapları hızlıca yapmak.
Sonucu nasıl yorumlamalı?
Doğru orantıda bir değer artarken diğeri aynı oranda artar; ters orantıda biri artarken diğeri azalır ve çarpımları sabit kalır. Sonucu kullanmadan önce durumun hangisine uyduğunu kendinize sorun: daha çok işçi işi daha kısa sürede bitirir, bu ters orantıdır.
İçerik güncellemesi: 26.10.2026
Sık Sorulan Sorular
İki sonuçtan hangisini kullanmalıyım?
Miktarlar aynı yönde değişiyorsa doğru, sabit çarpım altında zıt yönde değişiyorsa ters orantıyı seçin.
Birimler aynı olmak zorunda mı?
a ve c aynı birimde olmalıdır; x’in birimi b ile aynıdır.
Yeni miktar sıfırsa ne olur?
Doğru orantının sonucu sıfırdır. Ters orantıda sıfıra bölme yapılamadığı için sonuç gösterilmez.
İçler dışlar çarpımı nedir?
a/b = c/x orantısında a·x = b·c eşitliğidir. Bilinmeyen x, b·c/a olarak bulunur.
Yüzde hesapları orantı ile yapılabilir mi?
Evet. 100’de 18 ise 250’de kaç sorusu doğru orantıdır: 250 × 18 / 100 = 45.